Voor gemeenten

Lokale aanpak in coronatijd

De coronacrisis zet gemeenten voor veel uitdagingen. Méér eenzaamheid is er daar een van. Wat kun je daar in jouw gemeente aan doen? We zetten ervaringen op een rij.

We beginnen met een positieve noot: het coronavirus en bijgaande maatregelen vragen om creatieve oplossingen, en die ontstaan ook. Met nieuwe activiteiten en vormen van contact als resultaat. Deze initiatieven wil je als gemeente of lokale coalitie tegen eenzaamheid versterken en faciliteren. Daarvoor zijn ook vanuit het Rijk extra middelen beschikbaar gekomen (maart 2021).

De uitdagingen

De uitdagingen liggen vooral op het terrein van:

  • Bereiken van kwetsbare en eenzame mensen
  • Versterken van digitale vaardigheden
  • Activiteiten en ontmoeting aanbieden in andere vorm
  • Extra aandacht voor de feestdagen en winterperiode
  • Aandacht voor emotionele eenzaamheid

Bereiken van kwetsbare en eenzame mensen

De coronapandemie heeft op iedereen impact. Van jong tot oud, iedereen kan hierdoor te maken krijgen met sterkere gevoelens van eenzaamheid. Extra aandacht is nodig voor kwetsbare groepen. We zien met name dat thuiswonende alleenstaande en kwetsbare ouderen contact ontberen en eenzamer kunnen worden. Maar ook mantelzorgers kunnen meer vereenzamen en bijvoorbeeld ouderen die vóór de Covid-19-periode heel actief waren in het verenigingsleven en die nu dat stilligt een stukje zingeving missen.

Welke extra aandacht is er voor kwetsbare groepen?

  • Veel contact gaat nu via beeldbellen en er ontstaan lokale belcirkels. De Raad van Ouderen geeft in haar advies van 17 november 2020 aan dat dit belangrijk is om voort te zetten.
  • Initiatieven roepen op een kaartje te sturen naar mensen die een hart onder de riem kunnen gebruiken.
  • Er zijn tal van lokale initiatieven waar vrijwilligers langs de deur gaan voor een praatje en/of om een maaltijd te brengen.

Via de lokale netwerken worden de kwetsbare groepen zo goed mogelijk in beeld gebracht. Inwoners in Noordwijk bijvoorbeeld kunnen hun hulp aanbieden door een ‘deurhanger’ bij iemand in de brievenbus te doen, zo wordt contact gelegd en hulp vragen gemakkelijker gemaakt.

Belangrijk is om outreachend op pad te gaan.

Een mooi voorbeeld van contact houden met kwetsbare ouderen de komende (winter)maanden is het bewaarblik in gemeente Buren. In de week tegen eenzaamheid zijn de eerste bewaarblikken overhandigd. Circa 200 kwetsbare ouderen ontvangen een bewaarblik en elke maand komt een vrijwilliger langs om een aanvulling te geven voor het bewaarblik en om tegelijkertijd een praatje te maken.

  • Amersfoort: Harry de logeerkabouter

In kleinere dorpen kennen mensen elkaar nog en zien ze naar elkaar om. In de nieuwbouwwijk Kattenbroek weet men vaak weinig van de mensen in de eigen straat. Daarnaast is er in Kattenbroek een hoop eenzaamheid. De bedoeling is dat er door Harry de logeerkabouter meer verbindingen en ontmoetingen ontstaan. De kabouter helpt gastouders die het normaal gesproken moeilijk vinden om contact te leggen over een drempel.

Versterken van digitale vaardigheden

Digitale vaardigheden zijn juist nu onontbeerlijk om contact te kunnen onderhouden en voor invulling van de vrije tijd. Er zijn nog steeds groepen in de samenleving die niet digitaal vaardig zijn.

Als antwoord hierop zien we initiatieven om ouderen digitaal toe te rusten. Zo zijn er oproepen voor jongeren die ouderen willen helpen met beeldbellen. Ook zijn er verschillende gemeenten die kwetsbare ouderen een tablet ter beschikking stellen voor digitale ontmoeting en activiteiten.

Je kan burgers bijvoorbeeld wijzen op de Digihulplijn.

Activiteiten en ontmoeting aanbieden in andere vorm

Lokale (sport)verenigingen en culturele en maatschappelijke instellingen maken hun aanbod en activiteiten coronaproof of digitaliseren het. Zodat mensen vanuit huis online kunnen deelnemen aan de reguliere (sport)activiteiten of vanuit huis een museum of theater kunnen bezoeken.

Ook werken ze met een-op-eencontact of in kleinere groepjes deelnemers, zodat men elkaar in een klein groepje kan blijven ontmoeten.

Voor een leuke bezigheid die je thuis kunt doen, brengen organisaties bijvoorbeeld creatieve tassen/pakketten bij ouderen langs.

  • Roosendaal: community art-project Ik vergeet je niet

Ruim 200 inwoners van Roosendaal kregen in het voorjaar van lokale kunstenaars wekelijks een creatieve themaopdracht, die zij met met huis-tuin-en-keukenmaterialen konden uitvoeren. Na 9 opdrachten hebben de kunstenaars alle werken verzameld – zo’n 2.000 in totaal! – en verwerkt tot grootse kunstinstallaties. Dat proces is vastgelegd op camera en daar is een korte, artistieke film van gemaakt. Het project van CultuurCompaan en CC-educatie gaat door met een boek.

  • Waalwijk, Sprang-Capelle, Waspik: Soep op de stoep

Inwoners van Waalwijk, Sprang-Capelle en Waspik kunnen tijdens de coronacrisis bij ContourdeTwern een kosteloos sociaal soepje op anderhalve meter afstand aanvragen en krijgen daarmee een gezellig praatje aan de deur. In meer gemeenten lopen ‘Soep op de stoep’ acties. Bij de een komt het op aanvraag, bij de ander onaangekondigd als verrassing.

Aandacht voor emotionele eenzaamheid

Onderzoek van SCP ziet een toename van eenzaamheid, en dan vooral op emotioneel vlak.. Bij emotionele eenzaamheid mist men een hechte, intieme band met één of meerdere personen. Door corona wordt de toegang tot emotioneel en intiem contact beperkt door de maatregelen. Ouderen hebben bovendien hun meest dierbaren niet altijd dichtbij wonen en een deel van de ouderen mist hun levenspartner door overlijden. Op vragen zoals ‘Voor wie ben ik nog van betekenis?’ is meestal niet meteen een antwoord. Wel is het fijn hierover te kunnen praten met iemand die luistert en aandacht heeft. In het project geestelijke verzorging thuis van Agora Rotterdam werken geestelijk verzorgers nauw samen met sociaal werkers om mensen met emotionele eenzaamheid en levensvragen in beeld te krijgen en met hen in gesprek te gaan.

Meer inspiratie en voorbeelden?

Lees onze artikelen! En er zijn ongetwijfeld veel meer mooie en inspirerende voorbeelden, van initiatieven op straat- en buurtniveau tot lokale en ook landelijke initiatieven waar je als gemeente aan meedoet, die oproepen de komende tijd extra naar elkaar en vooral naar degenen die zich eenzaam voelen om te kijken. Heeft u een inspirerend voorbeeld dat juist in deze periode wat licht en contact brengt voor mensen die het goed kunnen gebruiken? Laat het ons weten via bestrijdeneenzaamheid@minvws.nl.