Zuiderzeemuseum en welzijnsorganisaties samen tegen eenzaamheid

“Het Zuiderzeemuseum investeert al jarenlang in maatschappelijke partnerschappen, maar vaak na afronding van een project was het contact ook voorbij”, vertelt Marcel Grim, salesmanager van het museum. “Daarom ben ik die relaties actief gaan onderhouden.” Na de coronaperiode zag het museum hoe groot de eenzaamheid onder ouderen was geworden. “Zo ontstond samen met het welzijnsteam van Enkhuizen, waarmee ik al samenwerkte, het idee voor een laagdrempelige activiteit met als doel mensen uit huis te halen, met elkaar te verbinden en te zorgen voor een betekenisvolle ontmoeting. Zo is het project Gezellig Samen ontstaan.”

Wat begon als een kleinschalig initiatief met zo'n twintig deelnemers in 2021, groeide uit tot een jaarlijks terugkerende activiteit tijdens de Week tegen Eenzaamheid. Dit jaar, tijdens de vijfde editie, organiseert het museum zelfs twee ochtenden om alle deelnemers een plek te kunnen geven.

Jong en oud samen op ontdekkingstocht

Centraal staat een speurtocht door het openluchtmuseum. Ouderen worden gekoppeld aan kinderen uit het basisonderwijs en trekken in kleine groepjes samen door het museum. Onderweg voeren ze opdrachten uit waarbij de kennis en levenservaring van ouderen onmisbaar zijn. Juist daarin schuilt de kracht van de activiteit.

“Kinderen ontdekken hoe anders het leven vroeger was, terwijl ouderen merken dat hun verhalen en ervaringen ertoe doen”, vertelt Marcel. “Deelnemers beleven samen iets en hebben elkaar nodig om de opdrachten op te lossen. Dat zorgt bijna vanzelf voor gesprekken. De gezamenlijke lunch na afloop biedt vervolgens ruimte om contacten verder te verdiepen.”

De activiteit draait bewust om meer dan alleen het bestrijden van eenzaamheid. Het gaat ook om verbinding tussen generaties. Veel kinderen groeien op zonder een opa of oma in de buurt. Tegelijkertijd missen sommige ouderen regelmatig contact met jongeren. Tijdens de speurtocht ontmoeten beide werelden elkaar. Sinds vorig jaar doen ook nieuwkomers mee, omdat ook zij vaak gevoelens van eenzaamheid ervaren wanneer zij in een nieuwe omgeving hun leven opnieuw moeten opbouwen.

Samenwerking als succesfactor

Wat het initiatief succesvol maakt, is de samenwerking met lokale partners. Welzijnsorganisaties uit Stede Broec, Drechterland, Enkhuizen en Lelystad spelen een sleutelrol bij het werven van deelnemers. Zij kennen de ouderen in hun buurten en weten wie een uitnodiging goed kan gebruiken. Ook selecteren zij de basisscholen die deelnemen aan de activiteit. “We hopen dit jaar op deelname van zo'n 140 senioren en nieuwkomers, en zo’n 60 kinderen.”

Of er daadwerkelijk blijvende verbindingen ontstaan, is lastig te meten. Maar de reacties spreken volgens Marcel boekdelen. “We kregen een reactie van een deelnemer die zei: 'Dit was voor mij de mooiste dag van het jaar'. Een prachtige waardering, maar ook een confronterende reminder dat een klein gebaar voor iemand een groot verschil kan maken.”

Het thema zichtbaar maken

Juist daarom ziet het Zuiderzeemuseum het initiatief als onderdeel van zijn maatschappelijke rol. “De wethouder van Enkhuizen komt, dus de lokale pers komt ook. Zo krijgt het thema meer bekendheid.”

Niet alleen musea kunnen iets betekenen tijdens de Week tegen Eenzaamheid. Overal zijn kansen om ontmoetingen te organiseren die mensen dichter bij elkaar brengen. Volgens Marcel hoeft een organisatie niet groot te beginnen. “Gewoon doen”, is zijn advies. “Begin klein en bouw het stap voor stap uit. Wij zijn ook begonnen met één welzijnspartner en een kleine groep deelnemers. Zoek een partner, begin klein en creëer een activiteit waarin mensen elkaar echt ontmoeten. Soms is één ochtend al genoeg om een verschil te maken.”